Türk tütüncüsü tarlasından nasıl sürüldü?

Reji’den sonra Türk tütüncüsünün başına neler geldi? -4

Artık, Türk sigaralarında da Amerikan tütünü kullanılmaya başlanmıştı.

- TEKEL 2000 sigarasından sonra, 1995 yılında yüzde 85 oranında Amerikan tütününün kullanıldığı ikinci sigara, “Tekel 2001” sigarası da piyasaya sürüldü.

Türk içicisi Amerikan tütününe daha fazla alıştırılıyordu.

Böylece Türkiye’nin devlet kurumu olan TEKEL de, kendi ürünlerinde kullanılmak üzere daha fazla Amerikan tütünü ithal etmeye başlıyordu.

Türk köylüsü,

İthal edilen yabancı sigaralar yolu ile,

Ülkemizde faaliyete başlayan yabancı işletmelerin yabancı tütün tercih etmeleri yolu ile,

Ve Türk tütününü işlemek amacıyla Reji’den koparılarak kurulan kendi sigara fabrikalarımızın, giderek daha fazla yabancı tütün kullanmaya başlaması ile üç koldan kuşatmaya alınmış, üç ayrı yerden daraltılmaya başlanmıştı.

Bununla da kalınmadı.

1993’de yerli tütün üretimine sınırlama getirildi. Topraklarımıza sokulan Amerikan sigarası ve Amerikan tütününe pazar alanı yaratabilmek için Türk tütüncüsünün ekim alanları daraltıldı.

Kota uygulaması 1994 ve 1996 yıllarında da devam etti. Çiller-Karayalçın döneminde başlayan bu uygulama, Çiller-Erbakan ve Erbakan-Çiller döneminde de sürdürüldü.

Neredeyse kesintisiz olarak ve artan oranlarda bugünlere kadar devam ettirildi.

- Daha 1995’e gelindiğinde, TEKEL’in ulusal pazarımızdaki payı % 82’ye düşmüştü.

- 1997’de “TEKEL'in kendine ait sigara markaları, fabrikaları ve diğer varlıklarını, ‘tahsis etmek suretiyle’ ortaklıklar kurulabileceği” yönünde Bakanlar Kurulu Kararı yayımlandı. Karar, ülkemize giren yabancı sigara tekellerinin Türk fabrikalarının tesislerinde üretim yapabilecekleri, ulusal tesislerimizi Türk TEKEL’inin tesislerini, emperyalist tekeller için kullanabilecekleri anlamına geliyordu.

Reji idaresine son verilerek kovulan yabancı şirketler, Meclis kararı ile yeniden içimize sokuluyor, kendi TEKEL’imizin bağrına oturtuluyordu.

Çok acı.

Aynı yıl İzmir’de Sabancı ortaklı yeni sigara fabrikaları kurulmaya başlandı.

-5 Şubat 2001 tarihinde, 2001/06 sayılı kararı Özelleştirme Yüksek Kurulu TEKEL’i özelleştirme programına aldı. Üç yıl içerisinde satma amacı ilan edildi.

- 2002 yılında Kemal Derviş’in 15 yasasından biri olan Tütün Yasası çıkarıldı. Yasa 20 Haziran2001 tarihinde TBMM’de kabul edildi.

Ancak Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, 6 Temmuz 2001’de “tütün ve tütün mamüllerinin dış alımının serbestleştirilmesinin yerli üreticilerin kaybına yol açacağı ve iç pazarın tamamen yabancı sigara tekellerine açılacağı, tütünde destekleme alımının kaldırılmasının sosyal bir soruna yol açacağı” gerekçeleri ile yasayı veto etti.

Ancak Kemal Derviş yasalarını çıkarmak isteyenler ısrarcıydı. Yasa tasarısı yeniden Meclise getirildi ve 9 Ocak 2002 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlandı.

 4733 Sayılı “Tütün, Tütün Mamulleri Ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun” Kemal Derviş yasalarından birisi olarak Türk Tütüncüsünü emperyalist tekeller lehine kuşatmaya aldı.

-Kanun ile Türk tütüncüsüne devlet desteği son buldu, destekleme alımlarına son verildi.

-“Sözleşmeli Üretim” uygulaması başlatıldı. Böylece tütün üretimi ve ticareti uluslararası tefecilere terk ediliyordu.

-Alıcı firmalar hangi üretici ile sözleşme yaptıysa, ancak o üretici ekim yapabilecekti.

-Sözleşmede belirtilen miktarın üzerinde üretim yapılamayacaktı.

-Sözleşmeyi aşan üretim kaçakçılık sayılacaktı.

-Ürün artık devlet tarafından değil, firmalarca satın alınacaktı.

-Kota ile üretilecek tütüne sınırlamalar daha da daraltıldı.

-Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Üst Kurulu (TAPDK) kuruldu ve TEKEL Genel Müdürlüğü tasfiye edildi.

-Sigara fabrikalarının satılmasından, tütün depolarının ve alım merkezlerinin kapatılmasından sonra da, 24.12.2017 tarihinde 696 sayılı KHK ile TAPDK de kapatıldı. Görev ve yetkileri Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı kurularak, Tarım ve Orman Bakanlığına devredildi.

-Perakende tütün satımında serbestlik kaldırıldı.

-Birden fazla satış yeri olanlara, her biri için ayrı satış izni alması şartı getirildi.

-Ruhsatlı sigara satıcılarına acık tütün de satmaları yasaklandı.

Türk tütününün ve tütüncüsünün eli kolu bağlanmış, emperyalist sigara tekelleri piyasaya dizginsiz salınmıştı böylece.

- 2003 yılında TEKEL'in alkollü içkiler ve sigara bölümleri anonim şirkete (A.Ş.) dönüştürüldü.

- 2003 yılında TEKEL’in Alkollü İçki Fabrikaları, tam 17 fabrikası, stoktaki içkileri, kasadaki parası, arsaları, makineleri ve binaları ile 210 milyon dolara Mey Grubunun başını çektiği Türk ortaklığa satıldı.

Alıcı, daha iki yıl geçmeden yüzde 90’ını dört katı fiyata, 800 milyon dolara ABD’li Texas Pasific’e sattı.

Türk Hükümeti, kendi kendisine, sattığı fiyatın üç katı tutarında, tam 590 milyon dolar kazık atmıştı adeta.

- 2003 yılında sigara fabrikalarının satılması için de ihaleye çıkıldı. Japan Tobacco International (JTI) ile anlaşma sağlansa idi, daha o yıl, 2003 yılında TEKEL’in sigara fabrikaları da satılmış olacaktı.

- Tütün ve sigara ithalatı, yabancı sigara fabrikalarına serbestçe kurulabilme ve pazarlama olanağı verilmesi ile 2005 yılına vardığımızda TEKEL’in ulusal pazarımızdaki payı % 33’e gerilemişti.

- 22 Şubat 2008 tarihinde ikinci kez ihale açıldı. TEKEL’in 6 sigara fabrikası, toptan British American Tobacco (BAT) firmasına 1 milyar 720 milyon dolara satıldı. Türk sigara fabrikalarının, tütün depolarının ve pazarlama birimlerinin BAT’a satılması için seçilen danışmanlık firması ise, Amerikan firması Citigroup idi.

Böylece ulusal Tütün pazarımızın tamamına yakını yabancıların eline geçmişti.

-Sigara fabrikalarımızı ele geçiren BAT’ın Yönetim Kurulu Başkanı Jan de Plessis, 30 Nisan 2008’de Londra’da yaptığı bir konuşmada şöyle diyordu:

“Sabır ve uzun vadeli hedeflerden bahsederken, arşivlerimizden çıkan 1932 yılında yapılan bir Yönetim Kurulu tartışmasını bilmek isteyeceğinizi düşündüm. ‘Yıllık gideri 10 bin pound olan Türk Tütün Monopolisinin idaresini üstlenmeliyiz.’ Bence yaptığımız modern anlaşma daha iyi ve her ne kadar bazı şeyler daha pahalı olsa bile, kesinlikle 76 yıl beklemeye değer...” (Hürriyet- 02.05.2008)

Emperyalistler 76 yıl önce de emperyalist idi. 

Hükümetlerimiz ise, 1925’i izlemek yerine, Düyun-u Umumiye yoluna sürmüşlerdi ülkeyi.

- 2008 yılı ve sonrasında İstanbul Tütün Mamulleri Sanayi, Ambalaj Fabrikası Müdürlüğü, Bodrum Tesisleri ve taşınmazları satıldı.

TEKEL’e ait olan Tabacs Turcs S.A. kapatıldı.

TEKEL’e ait 54 adet Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü kapatıldı.

TEKEL’e ait 37 Pazarlama ve Dağıtım Başmüdürlüğü kapatıldı.

Devam edecek...